Σοδειές

Πατάτες

Οι Κυπριακές πατάτες ξεχωρίζουν για την υπέροχη γεύση τους και τη συνεκτική υφή τους. Αναγνωρίζονται εύκολα από το κοκκινωπό δέρμα τους το οποίο οφείλεται στο εύφορο κοκκινόχωμα της περιοχής των Κοκκινοχωριών, το οποίο δίνει στη Κυπριακή πατάτα την ιδιαίτερη, γήινη γεύση της. Πατάτες καλλιεργούνται επίσης και στη περιοχή δυτικά της Λευκωσίας, στα χωριά Ακάκι, Περιστερώνα και Αστρομερίτη.

Οι Κυπριακές πατάτες είναι συνήθως μέτριου έως μεγάλου μεγέθους, με οβάλ προς στρογγυλό σχήμα, ανάλογα με την ποικιλία. Το δέρμα τους είναι ελαφρώς καφέ, απαλό στην αφή, με καφέ σκουρόχρωμες κηλίδες, ενώ η σάρκα της έχει βαθύ κίτρινο προς χρυσό χρώμα, είναι συνεκτική και συμπαγής. Η εμφάνισή τους είναι ελαφρώς κόκκινη χάριν στο πλούσιο σε μέταλλα κοκκινόχωμα το οποίο μένει πάνω στη νωπή πατάτα.

Οι πατάτες καλλιεργούνται σε δύο εποχές. Η ανοιξιάτικη σοδειά φυτεύεται το Νοέμβριο/Φεβρουάριο και εκριζώνεται τον Απρίλη/Ιούνιο. Η χειμερινή σοδειά ξεκινά μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου και η συγκομιδή τον Νοέμβριο/Δεκέμβριο. Οι πατάτες εκριζώνονται και μαζεύονται είτε στο χέρι είτε με ειδικά μηχανήματα, ενώ συσκευάζονται κοντά στα χωράφια για να διασφαλιστεί η φρεσκάδα του προϊόντος.

Όταν οι κυπριακές πατάτες μαγειρευτούν έχουν μια πλούσια, γήινη και βουτυρώδη γεύση. Συνδυάζονται εξαιρετικά με μυρωδικά όπως η μέντα, ο μαϊντανός, το πέστο, με τις ντομάτες, το σκόρδο, το κρεμμύδι, το λεμόνι, το ψητό αρνί, το ελαιόλαδο, καθώς και με το λευκό πιπέρι, τον κόλιανδρο, τη ρίγανη και τη φέτα.

Οι πατάτες μπορούν να μαγειρευτούν με διάφορους τρόπους: από ψητές, γεμιστές και βραστές μέχρι τηγανιτές ή πουρέ. Δεν υπάρχουν όρια στον τρόπο που μπορεί να αξιοποιηθεί αυτό το ταπεινό βολβώδες λαχανικό.

Πατάτες αντιναχτές

Μια αυθεντική συνταγή της Κύπρου με αστείο όνομα αλλά με γεύση που απογειώνει. Οι αντιναχτές πατάτες είναι ένα συνοδευτικό πιάτο, που γίνεται από ολόκληρες, μικρές πατάτες με τη φλούδα τους, οι οποίες τηγανίζονται αρχικά, έπειτα μαγειρεύονται σε κόκκινο κρασί και αρωματίζονται με σπόρους κόλιανδρου. Το όνομά τους, πατάτες αντιναχτές, προέρχεται από τον τρόπο που μαγειρεύονται: οι πατάτες «αντινάσσονται», δηλαδή «χοροπηδάνε», μέσα στην κατσαρόλα με κλειστό καπάκι για να απορροφήσουν όλα τα αρώματα του κρασιού και των μπαχαρικών.

Το πιάτο αυτό μπορεί να γίνει μια βίγκαν επιλογή αν συνοδευτεί με μία σαλάτα. Οι πατάτες αντιναχτές είναι επίσης εξαιρετικό συνοδευτικό για το ψητό κρέας.

Συνταγή

Συστατικά

1 κιλό μικρές πατάτες με τη φλούδα
Ελαιόλαδο για το τηγάνισμα – να καλύπτει τις πατάτες
2 κ.σ. σπασμένο κόλιανδρο
½ φλ. κόκκινο κρασί
Αλάτι, πιπέρι

Πλένουμε και στεγνώνουμε καλά τις πατάτες. Έπειτα τις τσακίζουμε ελαφρά με κάτι βαρύ π.χ. μια επίπεδη πέτρα. Ζεσταίνουμε το ελαιόλαδο και τηγανίζουμε τις πατάτες σε χαμηλή φωτιά. Μόλις είναι έτοιμες αφαιρούμε το λάδι και προσθέτουμε το κρασί και τον κόλιανδρο. Συνεχίζουμε το μαγείρεμα μέχρι να απορροφήσουν σχεδόν όλα τα υγρά, και έπειτα για άλλα 2-3 λεπτά. Ανακινήστε το τηγάνι που και που. Προσθέστε αλάτι, πιπέρι και σερβίρετε.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Μέσα Ιουλίου: Φεστιβάλ Πατάτας στο Αυγόρου. Όλοι οι λάτρεις της πατάτας είναι ευπρόσδεκτοι στο φεστιβάλ, όπου μπορούν να ανακαλύψουν τους πιο αγαπημένους αλλά και πιο ευφάνταστους κυπριακούς τρόπους μαγειρέματος της. Πολλές από τις συνταγές ετοιμάζονται επιτόπου και προσφέρονται στους επισκέπτες. Στο φεστιβάλ χρησιμοποιούνται αποκλειστικά τοπικές πατάτες, προσφορά των παραγωγών του Αυγόρου για να εξασφαλιστεί η αυθεντική γεύση και κορυφαία ποιότητα του προϊόντος.

Μέσα Σεπτεμβρίου: Διεθνές Φεστιβάλ Πατάτας στη Ξυλοφάγου. Το Φεστιβάλ πραγματοποιείται στο παλιό συσκευαστήριο πατάτας της Ξυλοφάγου. Οι επισκέπτες μπορούν να γευτούν παραδοσιακά πιάτα με πατάτες από διακεκριμένους μάγειρες.

Καρπούζι ή Παττίχα (στη Κυπριακή διάλεκτο – λέξη αραβικής προέλευσης battikh)

Χωρίς αμφιβολία, το καρπούζι είναι ο αδιμφισβήτητος βασιλιάς των καλοκαιρινών φρούτων. Το κυπριακό καλοκαίρι αρχίζει πάντα με μια ζουμερή φέτα καρπουζιού. Η συγκομιδή των καρπουζιών γίνεται από το Μάιο μέχρι τον Αύγουστο.

Η κύρια παραγωγή καρπουζιών είναι στα Κοκκινοχώρια όπου αυτή την περίοδο οι παραγωγοί τα πουλάνε απευθείας από τα φορτηγά τους τα οποία θα βρείτε σταθμευμένα στην άκρη των αγροτικών δρόμων. Το καρπούζι περιέχει 91% νερό, 6% ζάχαρη και ελάχιστα λιπαρά. Αν και αυτό ίσως σας φανεί λίγο περίεργο, εμάς στους Κύπριους μας αρέσει να τρώμε το καρπούζι με χαλούμι.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Μέσα Ιουλίου: Φεστιβάλ Καρπουζιού στο Φρέναρος. Οι διοργανωτές προσφέρουν στους επισκέπτες του φεστιβάλ άφθονα καρπούζια, ενώ μάγειρες απ’ όλη τη Κύπρο παρουσιάζουν δημιουργικές συνταγές με βάση το καρπούζι.

Τέλη Ιουλίου: Φεστιβάλ Καρπουζιού στο Ακάκι. Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν διάφορα κοκτέιλ με βάση το καρπούζι, όπως επίσης παγωτό και γλυκό του κουταλιού από καρπούζι.

Κεράσια

Οι κερασιές ευδοκιμούν στα ορεινά χωριά του Τροόδους, γιατί τους ταιριάζει πιο πολύ το ψυχρό κλίμα. Τα κεράσια αποτελούν ένα ισχυρό, φυσικό αντιβιοτικό, ενώ η κατανάλωσή τους επιβραδύνει τη γήρανση, βοηθά στη χώνεψη, ενισχύει το ανοσοποιητικό και καρδιαγγειακό σύστημα, και μειώνει επίσης τους μυϊκούς πόνους.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Αρχές Ιουνίου: Φεστιβάλ Κερασιού Πεδουλά. Οι επισκέπτες θα απολαύσουν μια ολόκληρη μέρα γεμάτη κεράσια και άλλα προϊόντα που έχουν ως βάση αυτόν τον κατακόκκινο θησαυρό.

Αρχές Ιουνίου: Φεστιβάλ Κερασιού Πλατανιστάσας. Αυτό το πανέμορφο χωριό σας προσκαλεί στο φεστιβάλ του για να απολαύσετε αμέτρητα κεράσια και τα παράγωγά τους.

Αρχές Ιουνίου: Φεστιβάλ Κερασιού στις Τρείς Ελιές. Στο φεστιβάλ λειτουργεί υπαίθρια αγορά όπου μπορείτε να αγοράσετε οργανικά προϊόντα και διάφορα άλλα παραδοσιακά χειροτεχνήματα. Τα κεράσια βέβαια έχουν την τιμητική τους.

ΑΜΥΓΔΑΛΑ

“Το χειμώνα κοιμισμένες, το Φλεβάρη ανθισμένες και το Μάρτη θαλερές, πουθενά αλλού στην Κύπρο δεν θα βρεις τόσες πολλές…”. Έτσι ξεκινά ένα κυπριακό παραδοσιακό τραγούδι αφιερωμένο στην αμυγδαλιά, τον προάγγελο της Άνοιξης και σύμβολο της αναγέννησης της φύσης μετά τους κρύους μήνες του χειμώνα. Οι αμυγδαλιές ρίχνουν τα φύλλα τους τον χειμώνα, εντούτοις όμως ανθίζουν πριν καν βγάλουν καινούργια φύλλα. Τα άνθη της αμυγδαλιάς είναι λευκά με ευχάριστο άρωμα, ενώ πριν την ανθοφορία τα μπουμπούκια έχουν ένα ελαφρύ ροζ χρώμα. Υπάρχουν πολλά είδη αμυγδαλιάς και η γεύση των καρπών καθορίζει τον τρόπο κατανάλωσης τους. Τα γλυκά αμύγδαλα καταναλώνονται ως επιτραπέζιοι ξηροί καρποί ή χρησιμοποιούνται σε διάφορες συνταγές, σε επιδόρπια, σε ποτά, ακόμα και στην εξαγωγή εδώδιμου αμυγδαλέλαιου και γάλακτος αμυγδάλου. Τα πικραμύγδαλα απ’ την άλλη χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική βιομηχανία.

Το χωριό Λιμνάτης είναι γνωστό για τους αμυγδαλεώνες του. Πουθενά αλλού στην Κύπρο δεν υπάρχουν τόσες πολλές αμυγδαλιές. Την Άνοιξη, δεκάδες χιλιάδες ανθισμένες αμυγδαλιές σε συμμετρικές σειρές συνθέτουν μια θεαματική, γεμάτη χρώματα εικόνα. Η συγκομιδή των αμύγδαλων γίνεται κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο.

ΚΟΥΦΕΤΑ

Τα «Κουφέτα αμυγδάλου Γεροσκήπου» είναι καβουρδισμένα αμύγδαλα επικαλυμμένα με ζάχαρη που παράγονται αποκλειστικά στη Γεροσκήπου και είναι προϊόν (ΠΓΕ) Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κουφέτα προσφέροναν πάντοτε στους καλεσμένους σε γάμους και βαφτίσεις, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης που παρευρέθηκαν στις χαρές τους. Συσκευάζονται μέσα σε όμορφες μπομπονιέρες από τούλι ή μετάξι, δεμένες με κορδέλα και περιέχουν 3, 5 ή 7 κουφέτα  αμυγδάλου. Ο μονός αριθμός συμβολίζει το αδιαίρετο του ζευγαριού, την ένωση των δύο σε ένα σώμα. Σε γάμους προσφέρονται άσπρα κουφέτα, ενώ σε βαφτίσεις ροζ ή γαλάζια, ανάλογα με το φύλο του μωρού. Τα αμύγδαλα συμβολίζουν τους απογόνους του ζευγαριού ενώ η ζάχαρη τη γλυκιά ζωή. Κατά τη λαϊκή παράδοση, αν βάλεις λευκά κουφέτα από γάμο κάτω από το μαξιλάρι σου, θα ονειρευτείς τον άνθρωπο που θα παντρευτείς.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Τέλη Φεβρουαρίου: Φεστιβάλ της ανθισμένης αμυγδαλιάς στο χωριό Λιμνάτης.

Τέλη Φεβρουαρίου: Φεστιβάλ της ανθισμένης αμυγδαλιάς στο χωριό Λιμνάτης. Το φεστιβάλ γιορτάζει τον ερχομό της Άνοιξης και αποχαιρετά τον κρύο χειμώνα. Πραγματοποιείται στο γήπεδο του χωριού, όπου εκεί οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν μια μεγάλη ποικιλία αυθεντικών γλυκών αμυγδάλου. Παράλληλα, μπορούν να περπατήσουν ανάμεσα στις ανθισμένες αμυγδαλιές και να απολαύσουν το μεθυστικό άρωμα των ανθών της αμυγδαλιάς.

Μέσα Σεπτεμβρίου: Φεστιβάλ Αμυγδάλου στο χωριό Λιμνάτης. Είναι το δεύτερο φεστιβάλ που πραγματοποιείται στο χωριό και σηματοδοτεί το τέλος της συγκομιδής των αμυγδάλων. Εδώ, θα έχετε την ευκαιρία να δοκιμάσετε δωρεάν επιδόρπια και παραδοσιακά προϊόντα αμυγδάλου.

Ζήσε την εμπειρία

•  Τα “Κοράλια” είναι παραδοσιακά γλυκά του Λιμνάτη: Θάνος και Ανδρέας Αθανασίου. Τηλ: +357 99649401. Στο εργαστήρι παράγονται αμυγδαλωτά, σουτζιούκκος, κιοφτέρκα (μικρά τετράγωνα κομμάτια παλουζέ (μουσταλευριά) αποξηραμένα στον ήλιο).
• Εργαστήρι Αντιγόνης Κωνσταντίνου στο Λιμνάτη: Τηλ: +357 99 653698. Η Κυρία Κωνσταντίνου φτιάχνει αμυγδαλωτά, γλυκά του κουταλιού και άλλες λιχουδιές.
• Μοναστήρι Αγίου Ηρακλειδίου κοντά στο χωριό Πολιτικό. Οι καλόγριες εκεί φροντίζουν με αγάπη τους αψεγάδιαστους κήπους του μοναστηριού και πωλούν στους επισκέπτες προϊόντα δικής τους παραγωγής. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το αμυγδαλωτό, περιζήτητο από τους ντόπιους.

Σύκα

Τα σύκα ευδοκιμούν σε ολόκληρο το νησί με 35 διαφορετικές ποικιλίες στο σύνολο. Αποτελούσαν βασικό φαγητό από την αρχαιότητα και εμπορεύονταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Τα σύκα έχουν ανοιχτό πράσινο, καφέ ή πορφυρό χρώμα και η σάρκα τους έχει μελί ή ροζ χρώμα. Είναι λεπτόκοκκα, γλυκά και νόστιμα. Η εποχή τους ξεκινά από τον Αύγουστο και τελειώνει τον Οκτώβρη.

Η περιοχή της Τυλληρίας ήταν πασίγνωστη για τα σύκα της, της ποικιλίας «κούτσινο». Ο Κάτω Πύργος είναι γνωστός για τα παστόσυκα (αποξηραμένα στον ήλιο σύκα). Τα σύκα αυτά είναι μικρά, λευκά, μαλακά και γλυκά τα οποία παράγονται μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου. Τα σύκα παραμένουν στα δέντρα μέχρι να υπερωριμάσουν, έπειτα συλλέγονται και τοποθετούνται σε ειδικούς κλίβανους ή σε ειδικά δωμάτια για να καπνιστούν. Το κάπνισμα γίνεται με το άναμμα θειαφιού για να σκοτώθουν οι βλαβεροί μικροοργανισμοί. Αυτή η τεχνική είναι γνωστή από την αρχαιότητα και συγκεκριμένα από το Ομηρικό Έπος Οδύσσεια, όπου ο Οδυσσέας σχολιάζει ότι έκαιγαν το θειάφι για να απολυμάνουν τους διάφορους χώρους. Τα ξύλινα βαρέλια στα οποία φύλαγαν το κρασί απολυμαίνονταν με το ίδιο τρόπο για να σκοτώσουν τους μύκητες και άλλους βλαβερούς οργανισμούς. Στη συνέχεια τα καπνισμένα σύκα αποξηραίνονται στον ήλιο για 7-10 μέρες και τέλος ξεπλένονται με άφθονο ζεματιστό νερό. Αφήνονται να στεγνώσουν και συσκευάζονται.

Στο χωριό Λυσός οι ντόπιοι εφαρμόζουν μια άλλη μέθοδο για τα επίσης διάσημα σύκα τους, τις «μαξίλλες». Τα σύκα ενώ βρίσκονται ακόμα στο δέντρο, η μύτη τους αλείφεται με βαμβάκι βουτηγμένο σε ελαιόλαδο, το οποίο είναι στερεωμένο στην άκρη ενός καλαμιού, ώστε να ωριμάσουν πολλοί καρποί ταυτόχρονα. Σε 7 περίπου μέρες, ο καρπός ωριμάζει και γίνεται η συγκομιδή. Τα σύκα απλώνονται στο έδαφος, πάνω σε «νύσιους» (βελόνες των πεύκων) για 1-2  μέρες μέχρι να μαραθούν. Έπειτα κόβονται στη μέση (χωρίς να διαχωριστούν) και αφήνονται άλλες 3-4 μέρες για να «παστελλώσουν» (αποξηραθούν). Στη συνέχεια, βυθίζονται για 1-2 λεπτά σε ζεστό νερό με μάραθο, στραγγίζονται και αφήνονται να στεγνώσουν.

Σημειώστε την ημερομηνία:  

Αύγουστος: Φεστιβάλ Σύκου και Χαλιτζιού στο Κάτω Πύργο. Οι επισκέπτες έχουν την δυνατότητα να απολαύσουν φρέσκα σύκα καθώς και άλλα τοπικά προϊόντα όπως το χαλίτζι, ένα λευκό τυρί που θυμίζει την ελληνική φέτα.

Η ιστορία ενός ρωμαλέου Γίγαντα   

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Συκεύς ήταν ένας από τους Τιτάνες που πολέμησαν τους Θεούς του Ολύμπου. Ο Δίας τον καταδίωξε μέχρι την αρχαία πόλη της Κιλικίας, και εκεί η μητέρα του, η Γαία, για να τον προστατεύσει τον έχωσε στα σπλάχνα της και τον μεταμόρφωσε σε συκιά.        

Ντομάτες ή Πομηλόρκα

Η ντομάτα, γνωστή στην Κύπρο και ως πομηλόρι, θεωρείται αναμφίβολα η κόκκινη «βασίλισσα» της κουζίνας και είναι ο εδώδιμος καρπός του φυτού Solanum lycopersicum – Στρύχνον το λυκοπερσικό. Στη γαστρονομία η ντομάτα θεωρείται λαχανικό ενώ από βοτανικής άποψης ο καρπός της είναι φρούτο. Οι ντομάτες μπορούν να καταναλωθούν με πολλούς τρόπους: ωμές ή μαγειρεμένες σε πολλά πιάτα, σε σάλτσες, σε σαλάτες ακόμα και σε ποτά. Η ντομάτα περιέχει 95% νερό, 4% υδατάνθρακες και 1% λίπος και πρωτεΐνη.

Στη Κύπρο καλλιεργούνται περίπου 280 εκτάρια ντομάτες και η συνολική ετήσια παραγωγή ανέρχεται σε 16 τόνους. Οι κυπριακές ντομάτες φυτεύονται μεταξύ των μηνών Φεβρουαρίου και Αυγούστου, ενώ η συγκομιδή γίνεται μεταξύ των μηνών Ιουνίου και Δεκεμβρίου. Ντομάτες καλλιεργούνται παντού στο νησί, εντούτοις τα χωριά Φαρμακάς, Οδού και Μαρώνι είναι πασίγνωστα στους ντόπιους για τις νόστιμες, μυρωδάτες και ζουμερές ντομάτες τους.

Συνταγή

Σάρτζα ντομάτας (πάστα, πελτές ντομάτας)

Οι νοικοκυρές αξιοποιούν τις νόστιμες ντομάτες του τόπου για να φτιάξουν σπιτίσια πάστα ντομάτας την οποία χρησιμοποιούν στα γιαχνιστά φαγητά, στα λαχανικά, στις πατάτες κλπ.

Κόψτε τις ντομάτες σε μικρά κομματάκια και περάστε τις από ένα σουρωτήρι. Προσθέστε αλάτι και ανακατέψτε. Έπειτα τοποθετήστε τον πολτό ντομάτας σε ένα βαμβακερό ύφασμα και κρεμάστε το στον ήλιο μέχρι η πάστα να «ψηθεί», αφού τοποθετήσετε ένα ταψί από κάτω για να μαζεύονται τα υγρά. Ανακατεύετε το περιεχόμενο κάθε μέρα και προσθέτετε αλάτι αν χρειάζεται. Το βράδυ την αποθηκεύετε σε εσωτερικό χώρο για να την προστατεύσετε από την υγρασία. Όταν η σάλτσα «ψηθεί», θα πρέπει να έχει την υφή και πυκνότητα της πάστας, την αποθηκεύουμε σε βαζάκια σε δροσερό και σκιερό μέρος.

Πομηλοροτηανιά (τηγανιά ντομάτας)

Είναι ένα παραδοσιακό Κυπριακό φαγητό με ντομάτες και αυγά.

Συστατικά

• 8 μεγάλες ντομάτες
• 4 αυγά
• 4 κ.τ.σ ελαιόλαδο
• ½ κ.τ.γ  βασιλικό ή μαντζουράνα
• ½κ.τ.γ ζάχαρη (προαιρετικό)
• αλάτι και πιπέρι

Πλένουμε και τρίβουμε στο τρίφτη τις ντομάτες. Τις βάζουμε στο τηγάνι σε μέτρια φωτιά μέχρι να εξατμιστούν όλα τα υγρά. Ζεσταίνουμε το ελαιόλαδο σε ένα τηγάνι, προσθέτουμε τις ντομάτες και τηγανίζουμε για 4-5 λεπτά (για να μειωθεί η οξύτητα των ντομάτων). Κτυπάμε τα αυγά και τα προσθέτουμε στις ντομάτες ανακατεύοντας συνεχώς για 2-3 λεπτά. Προσθέτουμε αλάτι και πιπέρι, γαρνίρουμε με τον βασιλικό και σερβίρουμε.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Τελευταίο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου: Φεστιβάλ ντομάτας στο χωριό Φαρμακάς. Το φεστιβάλ γίνεται στη πλατεία του χωριού και περιλαμβάνει ζωντανές επιδείξεις παρασκευής νόστιμων συνταγών με βασικό πρωταγωνιστή τη ντομάτα.

Ζήσε την εμπειρία

• Κτήμα Δυμάτου στο χωριό Δύμες:  Τηλ: +357 99328857

Η φάρμα αυτή των 70 εκταρίων είναι γεμάτη με οπωροφόρα δέντρα. Οι ιδιοκτήτες παράγουν μηλόξυδο παλαιωμένο σε δρύινα βαρέλια, μαρμελάδες και φρέσκο πελτέ ντομάτας.

• Γλυκά του κουταλιού της Νίκης στον Αγρό:  Τηλ : +357 25521400

Η κυρία Νίκη Αγαθοκλέους φτιάχνει εξαιρετικά γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες, σουτζιούκκο, χαρουπόμελο και έψημα (σιρόπι σταφυλιού). Εκτός από αυτά, η κυρία Νίκη είναι πασίγνωστη και για τον φυσικό πελτέ ντομάτας που φτιάχνει από 100% φυσικές ντομάτες.

ΦΟΥΝΤΟΥΚΙΑ

Οι Φουντουκιές καλλιεργούνται στην περιοχή της Πιτσιλιάς, στη βόρεια πλευρά του Τροόδους από τη Μαδαρή μέχρι την Παπούτσα και καταλαμβάνουν μία έκταση 300 εκταρίων. Τα περισσότερα δέντρα συναντώνται κοντά στα χωριά Άλωνα, Ασκά, Φτερικούδι, Πλατανιστάσσα, Πολύστυπο και Αγρό.

Οι ποικιλίες φουντουκιάς που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι κυρίως οι Corylus maxima (Μακρουλά ή Ντόπια) και η Corylus avellana (Περατικά). Ο καρπός είναι έτοιμος για συγκομιδή από τα τέλη του Αυγούστου προς αρχές Σεπτεμβρίου όταν αποχωρίζεται εύκολα από το φυλλώδες περίβλημα. Μετά τη συγκομιδή, τα φουντούκια αφήνονται για μία βδομάδα για να αποξηραθούν.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Αρχές Αυγούστου: Φεστιβάλ Φουντουκιού στην Πλατανιστάσα. Το φεστιβάλ πραγματοποιείται στην πλατεία του χωριού, όπου δεκάδες περίπτερα προσκαλούν τους επισκέπτες να δοκιμάσουν και να αγοράσουν μοναδικά προϊόντα από φουντούκι. Παράλληλα, διοργανώνονται ξεναγήσεις στα αξιοθέατα του χωριού αλλά και στο κοντινό φουντουκόδασος.

Τεράτσια (Χαρούπια)

Η Τερατσιά ή χαρουπιά (Ceratonia siliqua) έχει θάλλουσα παρουσία από αρχαιοτάτων χρόνων στην Κύπρο. Οι χαρουπιές ευδοκιμούν κυρίως σε υψόμετρο μέχρι 800 μέτρα και προτιμά πετρώδη και επικλινή εδάφη. Περιορισμένες ποσότητες χαρουπιών προορίζονταν για τοπική κατανάλωση και για την παρασκευή χαρουπόμελου και παστελιού, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής εξαγόταν μέσω των λιμανιών του νησιού. Τα χαρούπια αποκαλούνταν χαρακτηριστικά ως ο «μαύρος χρυσός» της Κύπρου λόγω της τεράστιας οικονομικής τους σημασίας για τις αγροτικές κοινωνίες.

Παστέλλι

Είναι ένα παραδοσιακό γλυκό που παρασκυεάζεται από το χαρουπόμελο. Σήμερα, μόνο το χωριό Ανώγυρα διατηρεί τον παραδοσιακό τρόπο παρασκευής του, και μόνο κατά τους πιο κρύους μήνες του χρόνου, από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Μάιο. Ο λόγος; Το παστέλλι λιώνει εύκολα στη ζέστη και δεν μπορεί να δουλευτεί σε υψηλές θερμοκρασίες.

Μέθοδος παραγωγής: Τα χαρούπια συλλέγονται, πλένονται και αφού στεγνώσουν, αλέθονται στον μύλο. Αφήνονται να φουσκώσουν σε νερό για περίπου 24 ώρες, ραντίζονται με νερό τακτικά και τοποθετούνται σε κοφίνια πάνω σε μία επικλινή επιφάνεια. Ο χυμός των χαρουπιών που στάζει, το σιερεπέττι, συλλέγεται και βράζεται σε χαμηλή φωτιά μέσα σε μεγάλα καζάνια, τα γνωστά «χαρτζιά», με συνεχές ανακάτωμα για περίπου 7 ώρες μέχρι να γίνει παχύρευστος. Αυτός ο χυμός είναι το χαρουπόμελο. Συνεχής ανάδευση του χαρουπόμελου για περίπου 3 ώρες μέχρι να δημιουργηθεί μία σκούρα άμορφη μάζα. Η πηκτή αυτή μάζα αφήνεται να κρυώσει για να μπορεί να πλάθεται με το χέρι. Ποσότητα 1-2 κιλών κόβεται κάθε φορά και τοποθετείται σε ένα ξύλινο παλούκι καρφωμένο στον τοίχο. Τότε, ο παστελλάς αρχίζει να την τραβά με δεξιοτεχνία, δηλαδή να την τεντώνει, να την κάνει πλεξίδα και να την ξανατραβά. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται πολλές φορές μέχρι να αποκτήσει ένα ξανθό, χρυσαφί χρώμα. Τέλος, το παστέλλι κόβεται σε ατομικές μερίδες.

Τερτζιελλούθκια

Είναι ένα παραδοσιακό γλυκό με χαρουπόμελο, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη συγκομιδή των χαρουπιών. Το όνομά τους προέρχεται από το σχήμα τους που θυμίζει κρικέλι (ή τερτζιέλλι στην κυπριακή διάλεκτο), που είναι το χερούλι εξώπορτας σε παραδοσιακές οικίες. Τα τερτζιελλούθκια, αφού ζυμωθούν και πάρουν το χαρακτηριστικό τους σχήμα σε μικρούς κρίκους ή σπειροειδή κουλουράκια, βράζονται πρώτα σε νερό και μετά ψήνονται σε χαρουπόμελο.

Συστατικά

1  κιλό αλεύρι

3 ποτήρια νερό

1 κ.τ.γλ.αλάτι

3  ποτήρια χαρουπόμελο

Αρχικά κοσκινίστε το αλεύρι. Ρίξτε το νερό, προσθέστε ένα κουταλάκι αλάτι και ζυμώστε μέχρι να έχετε μια ομοιόμορφη ζύμη. Κάντε την μια μπαλίτσα και σκεπάστε την με μία πετσέτα για περίπου δύο ώρες. Έπειτα κόβετε κομμάτια από τη ζύμη και πλάθετε σε λεπτές και μακρόστενες λωρίδες. Κόψτε κομμάτια των 8 εκ. για να σχηματίσετε θηλιές ή 10 εκ. για να πλάσετε σπειροειδή κουλουράκια. Επαναλαμβάνετε μέχρι να τελειώσει το ζυμάρι. Γεμίστε δύο κατσαρόλες, μία με νερό και μία με χαρουπόμελο. Πρώτα βράζετε τα τερτζιελλούθκια στο ζεστό νερό και μετά με μία τρυπητή κουτάλα τα μεταφέρετε μέσα στην άλλη κατσαρόλα με το χαρουπόμελο και τα ψήνετε για άλλα 20 λεπτά.

Κάτι άλλο να δείτε…

Τον παλιό χαρουπόμυλο στη Λεμεσό που βρίσκεται πίσω από το Μεσαιωνικό Κάστρο. Ο χαρουπόμυλος κτίστηκε το 1900, περίοδος κατά την οποία τα χαρούπια ήταν ένα από τα βασικά εξαγώγιμα προϊόντα της Κύπρου. Ο χώρος του χαρουπόμυλου διαμορφώθηκε σε δύο ενότητες, στη μία υπάρχει η αναπαλαιωμένη μηχανή του χαρουπόμυλου και στην άλλη βρίσκεται το Κέντρο Ευαγόρα Λανίτη, ένας πολιτιστικός και εκθεσιακός χώρος.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Αρχές Σεπτεμβρίου: Φεστιβάλ Παστελλιού στην Ανώγυρα. Το χωριό είναι γνωστό για τις χαρουπιές του και την παραγωγή του παραδοσιακού παστελλιού. Οι εκδηλώσεις του φεστιβάλ περιλαμβάνουν επιδείξεις παρασκευής παστελλιού με τον πατροπαράδοτο τρόπο.

Αρχές Σεπτεμβρίου: Φεστιβάλ Χαρουπιού στον Άγιο Γεώργιο Πέγειας. Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να γευτούν παραδοσιακές λιχουδιές όπως τα «τερτζιελλούθκια» (στην επαρχία Πάφου είναι γνωστά ως «κουλουρούθκια με το τερατσόμελο»), παστέλλι και αναρή με χαρουπόμελο, τα οποία παρασκευάζονται και προσφέρονται επιτόπου.

Ξέρατε ότι…

Η λέξη καράτι προέρχεται από την Ελληνική λέξη κεράτιον, υποκοριστικό της λέξης «κέρας»; Κεράτιον ονομαζόταν επίσης και ο σπόρος που βρισκόταν μέσα στο λοβό του χαρουπιού και χρησιμοποιούνταν για να ζυγίζουν τον χρυσό γιατί πίστευαν πως όλοι οι σπόροι είχαν το ίδιο βάρος, πράγμα το οποίο δεν ισχύει. Ένα καράτι αντιστοιχεί σε 0,2 γρ. Σήμερα, τα καράτια χρησιμοποιούνται ως μονάδα μέτρησης βάρους των διαμαντιών.

Ξέρατε ότι…

Ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής τρεφόταν με χαρούπια κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην έρημο, γεγονός που του επέτρεψε να επιβιώσει. Για τον λόγο αυτό, τα χαρούπια είναι επίσης γνωστά και ως «το ψωμί του Άγιου Ιωάννη του Βαπτιστή».

Ζήσε την εμπειρία

• Μαύρος Χρυσός- Μουσείο και εργαστήρι χαρουπόμελου: Tηλ: +357 2522225
• Εργαστήρι “Το Παραδοσιακό”: Τηλ: +357 25221500

Κολακάσι (επιστ. Colocasia esculentα)

Η Κολοκασία η εδώδιμος, είναι κοινώς γνωστή στην Κύπρο και ως κολοκάσι. Η καλλιέργειά του ξεκινά περί τα τέλη του Φεβρουαρίου και συνεχίζει μέχρι τον Μάιο, ενώ η συγκομιδή αρχίζει τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Μάιο. Τα ριζώματα του κολοκασιού έχουν ποικιλία σχημάτων και μεγεθών. Αντίθετα, τα φύλλα του δεν είναι βρώσιμα. Είναι πολύ μεγάλα, καρδιόσχημα και είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά σε παράσιτα και ασθένειες. Η ιδιαιτερότητά του έδωσε την παρομοιώδη φράση: «Είσαι όπως το κολοκασόφυλλο» και το λέμε για κάποιον που δεν επηρεάζεται εύκολα από εξωγενείς παράγοντες.

Το κολοκάσι καλλιεργείται συνήθως στην περιοχή των Κοκκινοχωριών και κυρίως στη Σωτήρα, όπου παράγεται το 85% της συνολικής παραγωγής. Το Κολοκάσι Σωτήρας έχει καταχωρηθεί ως προϊόν Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) αλλά και ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ). Είναι ένα πολύ υγιεινό και θρεπτικό φαγητό και ισχυροποιεί το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, φυτικές ίνες, αμινοξέα και πλούσιο σε βιταμίνες Α, C.

Το Κολοκάσι μαγειρεύεται με πολλούς τρόπους, με κρέας ή χωρίς. Στη περιοχή των Κοκκινοχωριών είναι ιδιαίτερα γνωστό το Κολοκάσι Καπαμάς που μαγειρεύεται με κόκκινο κρασί.

Kολοκάσι Καπαμάς

Συστατικά  

1 κιλό χοιρινό (ή αρνί ή κοτόπουλο ή ρίφι ) σε μέτρια κομμένα κομμάτια

1 κιλό κολοκάσι

4 φλ. κόκκινο κρασί

1 ½ φλ. νερό

Λάδι για το τηγάνισμα (ηλιέλαιο, λάδι αραβόσιτου)

1 κ.τ.γ αλάτι

Καθαρίζουμε και σκουπίζουμε με μία πετσέτα το κολοκάσι (δεν το πλένουμε) και το κόβουμε σε φέτες. Μαρινάρουμε το κρέας και το κολοκάσι με το κρασί για 3-4 ώρες. Έπειτα τηγανίζουμε το κρέας σε μπόλικο λάδι, το μεταφέρουμε σε μια μεγάλη κατσαρόλα και συνεχίζουμε το τηγάνισμα με το κολοκάσι. Τοποθετούμε το κολοκάσι πάνω από το κρέας, προσθέτουμε το νερό, το υπόλοιπο κρασί, αλάτι και σιγοβράζουμε μέχρι να απορροφηθούν τα υγρά.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Μέσα Σεπτεμβρίου (κάθε δεύτερο χρόνο): Γαστρονομική βραδιά Κολοκασιού Σωτήρας. Διακεκριμένοι μάγειρες παρουσιάζουν δημιουργικές συνταγές εμπνευσμένες από το κολοκάσι.

Ξέρατε ότι…

Η αρχαιότερη αναφορά στο Κολοκάσι της Κύπρου ανάγεται στο 1191. Το Κολοκάσι ήταν μεταξύ των εδεσμάτων που προσφέρθηκαν στο γάμο του Ριχάρδου του 1^ου, Βασιλιά της Αγγλίας, γνωστού και ως Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου με την πριγκίπισσα Βερεγγάρια της Ναβάρας, που τελέστηκε στο κάστρο της Λεμεσού.

ΜΗΛΑ

Με περισσότερες από 8000 ποικιλίες μήλων σε όλο τον κόσμο, η Κύπρος καμαρώνει για τις δύο γηγενείς ποικιλίες της: τα καθιστά και τα λόρτικα. Οι μηλιές καλλιεργούνται στα βουνά του Τροόδους, ιδιαίτερα στην περιοχή της Πιτσιλιάς, όπου το κλίμα είναι ψυχρότερο. Η Κυπερούντα είναι το κατ’ εξοχήν κέντρο παραγωγής, αφού εκεί καλλιεργείται το ένα τρίτο ολόκληρης της παραγωγής μήλων και αχλαδιών της Κύπρου.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Κάθε δεύτερο Σαββατοκύριακο του Οκτώβρη: Φεστιβάλ Μήλου στην Κυπερούντα. Απολαύστε μια γευστική πανδαισία προϊόντων όπως μηλόπιτες, μαρμελάδες, τηγανιτά μήλα, χυμό μήλου, λικέρ, μπύρα με γεύση μήλου, ακόμα και μηλόξυδο.

Ζήσε την Εμπειρία

• Κτήμα Δυμάτου, Χωριό Δύμες: Τηλ: 99328857

Ο οπωρώνας στο κτήμα Δυμάτου καλύπτει έκταση 70 εκταρίων. Οι ιδιοκτήτες φτιάχνουν μηλόξυδο παλαιωμένο σε δρύινα βαρέλια, χειροποίητες μαρμελάδες και φρέσκο ντοματοπελτέ.

ΡΟΔΙΑ

Στη Κύπρο καλλιεργούνται περίπου 120 εκτάρια με ροδιές, χωρίς να υπολογίζουμε τις αμέτρητες ροδιές που βρίσκονται σε αυλές σπιτιών και οικογενειακούς μικρούς οπωρώνες σε όλη τη χώρα. Η παραγωγή των ροδιών προορίζεται κυρίως για εγχώρια κατανάλωση. Η συγκομιδή τους γίνεται από τον Σεπτέμβριο μέχρι και τον Νοέμβριο και είναι καλύτερα να μαζεύονται νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα. Τα κυπριακά ρόδια ξεχωρίζουν για την απροσδόκητη γλυκιά τους γεύση, τους μικρούς και απαλούς κόκκους και την θρεπτική τους αξία. Τρώγονται ωμά, προστίθενται σε σαλάτες, ή ακόμα γίνονται δροσιστικός χυμός πλούσιος σε βιταμίνες, όπως βιταμίνη Κ, αντιοξειδωτικά, φυτικές ίνες και φυλλικό οξύ.

Στην Κυπριακή παράδοση τα ρόδια θεωρούνται σύμβολο καλής τύχης, ευημερίας, γονιμότητας και αναγέννησης.

Ξέρατε ότι…

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς οι οικογένειες συγκεντρώνονταν στο κατώφλι της εξώπορτας και μόλις το ρολόι έδειχνε μεσάνυχτα, πετούσαν με δύναμη ένα ρόδι πάνω στη εξώπορτα για να σπάσει. Όσο πιο πολλοί κόκκοι ροδιού έπεφταν στο πάτωμα τόσο πιο τυχερό θα ήταν το νέο έτος.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Τέλη Οκτωβρίου: Φεστιβάλ Ροδιού στο χωριό Ορμήδεια. Οι επισκέπτες μπορούν να δοκιμάσουν κυπριακά εδέσματα και γλυκά, ρόδια ντόπιας παραγωγής και άλλα προϊόντα ροδιού.

Η ΕΛΙΑ

Η κυπριακή ποικιλία ελιάς καλλιεργείται σε ολόκληρο το νησί, κυρίως σε υψόμετρο κάτω των 700 μέτρων. Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν ένα από τα κύρια εξαγωγικά προϊόντα της Κύπρου. Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει φέρει στο φως πέτρινα ελαιοπιεστήρια και λεκάνες υποδοχής λαδιού που μαρτυρούν τη σημασία της ελαιοκαλλιέργειας στην Κύπρο.

Οι πράσινες ελιές, οι οποίες προορίζονται για επιτραπέζια κατανάλωση, συλλέγονται με το χέρι από τα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ οι μαύρες ελιές λίγο αργότερα, από τα τέλη Οκτωβρίου. Παραδοσιακά, οι ελιές παρασκευάζονται με τρεις διαφορετικούς τρόπους.

Τις πράσινες ελιές, τις τσακίζουμε (οι έμπειροι με ένα μόνο κτύπημα) χρησιμοποιώντας μια επίπεδη πέτρα. Έπειτα αποθηκεύονται σε φιάλες μέσα σε νερό, αλάτι και λεμόνι. Πριν καταναλωθούν, αναμειγνύουμε σπαστό κόλιαντρο, ψιλοκομμένο σκόρδο, ελαιόλαδο και αλάτι.

Οι μαύρες ελιές πλένονται και αποθηκεύονται σε μεγάλα δοχεία με μπόλικο αλάτι. Καταναλώνονται αφού ξεπλυθούν. Οι μαύρες ελιές μπορούν επίσης να γίνουν και ξιδάτες αφού συντηρηθούν μέσα σε ξύδι. Οι ελιές που προορίζονται για εξαγωγή λαδιού μαζεύονται όταν έχουν μαυρίσει κατά τα 2/3. Μετά τη συγκομιδή μεταφέρονται εντός 1-2 ημερών στο ελαιοτριβείο.

Οι Κύπριοι κατανλώνουν ελιές κάθε μέρα: στο πρόγευμα, ως συνοδευτικό σε γεύμα, ως πάστα ελιάς, ακόμα και σε σαλάτες και ορεκτικά. Χρησιμοποιούνται επίσης και στην παρασκευή αρτοσκευασμάτων.

Αιωνόβια Ελαιόδεντρα και Ελαιώνες

Τα αρχαία λιόδεντρα είναι δέντρα μεγάλης ηλικίας που έχουν καταφέρει να επιβιώσουν διαμέσου των αιώνων.

Το Τμήμα Δασών της Κύπρου έχει κηρύξει 115 μεμονωμένα δέντρα και 27 συστάδες δέντρων σε «Μνημεία της Φύσης». Τα σημαντικότερα εξ αυτών παρουσιάζονται πιο κάτω:

• 800 ετών Ελιά στη Κυπερούντα με 5μ ύψος και 8.10μ περίμετρο
• 800 ετών Ελιά στα Λεύκαρα με 4μ και 7.20μ περίμετρο
• 700 ετών Ελιά στις Αγγλισίδες με 6μ ύψος και 10.35μ περίμετρο
• 700 ετών Ελιά στην Αυδήμου με 5μ ύψος και 8.70μ περίμετρο
• 28 ελαιόδεντρα κοντά στη Γερμασόγεια
• 43 ελαιόδεντρα κοντά στην Ανώγυρα
• και 18 ελαιόδεντρα κοντά στα Πάνω Λεύκαρα

Σημειώστε την ημερομηνία:

Μέσα Σεπτέμβρη: Φεστιβάλ Τσακιστής Ελιάς στο Τσέρι, Λευκωσία. Ένα φεστιβάλ αφιερωμένο στα παραδοσιακά εδέσματα και τα προϊόντα ελιάς.

Τέλη Σεπτέμβρη: Η γιορτή της Τσακιστής Ελιάς στην Επισκοπή, Λεμεσός. Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να επισκεφθούν το ελαιοπιεστήριο και την έκθεση φωτογραφίας, όπως επίσης και να απολαύσουν νόστιμα πιάτα με βάση την ελιά.

Τέλη Οκτώβρη: Φεστιβάλ Αρωμάτων και Ελιάς στο χωριό Ευρύχου. Στο χώρο του φεστιβάλ λειτουργεί έκθεση με παραδοσιακά εργαλεία καλλιέργειας της ελιάς, ενώ οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν δημιουργικά πιάτα με κύριο συστατικό την ελιά.

Η Σημαία της Κύπρου

Στη σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας απεικονίζονται δύο κλάδοι ελιάς και συμβολίζουν την ειρήνη.

Το ξέρατε ότι…

Ο διάσημος αρχαιολόγος Δρ.Τσάντγουικ (Dr.Chadwick) αναγνώρισε στις πινακίδες της Κνωσσού στην Κρήτη, γραμμένες στη γραμμική Β, δύο διαφορετικά σύμβολα: ένα για την άγρια και ένα για την καλλιεργούμενη ελιά. Αυτό αποδεικνύει πως και οι δύο ποικιλίες ήταν εξίσου σημαντικές στον αρχαίο κόσμο. Η αγριελιά χρησιμοποιούνταν στην παρασκευή αρωμάτων ενώ η καλλιεργούμενη ελιά καταναλωνόταν. Στη περιοχή Πύργος-Μαυροράχη κοντά στη Λεμεσό, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ένα αρχαίο αρωματοποιείο, όπου το ελαιόλαδο αποτελούσε βασικό συστατικό στη βιομηχανία παραγωγής αρωμάτων.

Κάτι άλλο να δείτε…

Μουσείο Ελιάς στο χωρίο Αγγλισίδες: η συλλογή του μουσείου παρουσιάζει την ιστορική σχέση των Κυπρίων με το ελαιόλαδο από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, την εξέλιξη της παραγωγής, της καλλιέργειας και της συγκομιδής της ελιάς. Το μουσείο βρίσκεται δίπλα σε μία αιωνόβια ελιά 700 ετών, ανακηρυγμένη ως «Μνημείο της Φύσης».

Ζήσε την εμπειρία

• Πάρκο Ελιάς «Ολέαστρο» στο χωριό Ανώγυρα: Το εκπαιδευτικό και ψυχαγωγικό πάρκο «Ολέαστρο» παρουσιάζει στον εξωτερικό χώρο θεματικές ενότητες για το ελαιόδεντρο. Οι εσωτερικοί του χώροι περιλαμβάνουν το οικολογικό ελαιοπιεστήριο, εκθεσιακό χώρο, εστιατόριο, αίθουσα προβολής, εμφιαλωτήριο και χώρο αποθήκευσης. Tηλ: +357 99565768, +357 99525093.

• “Terra Oliva” Κτήμα Οργανικής Ελαιοκαλλιέργειας στο χωριό Λεύκαρα: Το κτήμα έχει περισσότερες από 7000 ρίζες ελιές και εκατοντάδες αιωνόβια ελαιόδεντρα ηλικίας 300-800 ετών. Εδώ προσφέροναι μαθήματα γευσιγνωσίας ελαιόλαδου, ενώ οι επισκέπτες μπορούν να δοκιμάσουν διάφορα προϊόντα όπως πάστα ελιάς, μαρμελάδα ελιάς και γλυκό κουταλιού ελιάς. Tηλ: +357 99409223, +357 24343000

Από τις αρχές μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’80, οι περισσότερες παραδοσιακές εγκαταστάσεις παραγωγής ελαιόλαδου έχουν αντικατασταθεί από σύγχρονα ελαιοτριβεία. Μπορείτε να παρακολουθήσετε από κοντά τη διαδικασία εξαγωγής του ελαιόλαδου σε ένα από τα παρακάτω σύγχρονα ελαιοτριβεία:

• “King Of Olives” στο χωριό Αγγλισίδες: Τηλ: +357 24 109 410
• Ελαιώνας και Ελαιοτριβείο Τριφυλλάρη στο Αλεθρικό : Tηλ: +357 24432597, +357 99444078
• Ελαιοτριβέιο Θεοχάρη στο χωριό Αγγλισίδες: Tηλ: +357 99362545

Eσπεριδοειδή

Το νησί μας συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πρώτες πέντε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε παραγωγή εσπεριδοειδών. Οι οπωρώνες βρίσκονται νοτιοδυτικά, κοντά στη Λεμεσό και την Πάφο, αλλά και στα δυτικά προς τη Λευκωσία. Η ποικιλότητα του εδάφους και τα ιδιαίτερα μικροκλίματα της Κύπρου ευνοούν την καλλιέργεια εσπεριδοειδών όπως πορτοκάλια, λεμόνια, περγαμόντο, γκρέιπφρουτ και πολλών άλλων ειδών.

Η Κύπρος φημίζεται για τη εξαιρετική ποιότητα των πορτοκαλιών της. Οι κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται είναι Ναβέλς, Οβάλ και Βαλέντσια. Τα κυπριακά λεμόνια έχουν λεπτή φλούδα, είναι χυμώδη, ενώ παράγονται τόσο τον χειμώνα όσο και την άνοιξη. Τα γκρέιπφρουτ είναι γλυκά και ζουμερά χάρη στις εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες καλλιέργειας. Επίσης, καλλιεργούνται μανταρίνια, κλεμεντίνες, μαντόρες (διασταύρωση μανταρινιού και πορτοκαλιού) κ.α.

Το περγαμόντο είναι σχεδόν στο μέγεθος του πορτοκαλιού με κιτρινωπό χρώμα και έντονο άρωμα. Αν και δεν τρώγεται ωμό λόγω της πικράδας του, η σάρκα και η φλούδα του όμως χρησιμοποιούνται για τη παρασκευή μαρμελάδων, γλυκών του κουταλιού και λικέρ. Το ξύσμα περγαμόντου χρησιμοποιείται για να δώσει υπέροχο άρωμα σε κέικ και μπισκότα.

Παραδοσιακά στην Κύπρο τα κυπαρίσσια φυτεύονται γύρω από τους οπωρώνες πλαισιώνοντας τους αγροτικούς δρόμους και σχηματίζοντας εντυπωσιακές «πράσινες» σήραγγες. Την περίοδο της ανθοφορίας, ένας περίπατος σε αυτούς τους δρόμους θα σας μαγέψει με τα μεθυστικά αρώματα των εσπεριδοειδών.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Σεπτέμβρης: Φεστιβάλ Πορτοκαλιού στη Μηλιού. Το Φεστιβάλ πραγματοποείται στον περίβολο της εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής, στο κέντρο του χωριού. Οι επισκέπτες μπορούν να αγοράσουν παραδοσιακά προϊόντα από πορτοκάλι όπως γλυκά και μαρμελάδες, λικέρ, χυμούς και φρέσκα φρούτα. Σερβίρεται επίσης μπύρα με γεύση πορτοκαλιού.

Ζήσε την εμπειρία

• Filfar Liqueur House – Λικέρ Φίλφαρ στο Μονάγρι: Οι επισκέπτες μπορούν να παρακολουθήσουν τη διαδικασία παρασκευής του λικέρ Φίλφαρ και φυσικά να το δοκιμάσουν. Το Φίλφαρ μπορείτε να το απολαύσετε στην κλασική, αυθεντική εκδοχή του με γεύση πορτοκάλι ή να δοκιμάσετε τις μοναδικές παραλλαγές με λεμόνι, μανταρίνι ή και την ολοκαίνουργια γεύση περγαμόντο. Τηλ: +357 25556800 +357 99649401 – Υπεύθυνος κος Δήμος Αριστείδου.

ΜΠΑΝΑΝΕΣ

Η καλλιέργεια της μπανάνας στην Κύπρο έχει βρει ένα φιλόξενο υποτροπικό περιβάλλον στις ακτές της Πάφου και ιδιαίτερα στις περιοχές της Κισσόνεργας και της Πέγειας. Από τον Κόλπο των Κοραλλίων έως τον Άγιο Γεώργιο Πέγειας το τοπίο πλημμυρίζει από το έντονο πράσινο χρώμα των μπανανοφυτειών.

Οι κυπριακές μπανάνες είναι μικρότερες σε μέγεθος σε σύγκριση με τις εισαγόμενες, αλλά ξεχωρίζουν για το ιδιαίτερο άρωμα και τη μοναδική τους γεύση. Η ποικιλία που καλλιεργείται είναι η Dwarf Cavendish, με κοντό κορμό και έχει εγκλιματιστεί στις κλιματολογικές συνθήκες του νησιού. Η συγκομιδή τους ξεκινά τον Οκτώβριο και διαρκεί μέχρι τον Απρίλιο.

Οι μπανάνες είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες, σε υδατάνθρακες και βιταμίνες Β6 και C. Έχουν επίσης υψηλή περιεκτικότητα σε κάλιο.

Ζήσε την εμπειρία

• Μπανανοφυτείες Λεωνίδα Μανώλη: Τηλ: +357 99476238
• Μπανανοφυτείες Στέλιου Παπαγεωργίου: Τηλ: +357 341977

ΦΡΑΟΥΛΕΣ

Γλυκές, αρωματικές, κατακόκκινες και ζουμερές, οι φράουλες είναι ένα ιδιαίτερα αγαπητό φρούτο για όλους. Απολαμβάνονται φρέσκιες, αλλά γίνονται επίσης πολύ ωραίες μαρμελάδες, χυμοί, παγωτά, ακόμα και τάρτες φράουλας.

Η Δερύνεια είναι το σημαντικότερο χωριό παραγωγής φράουλας στην Κύπρο. Τα εύφορα εδάφη της περιοχής ευνοούν την καλλιέργεια της, ενώ ο επικονιασμός της φράουλας γίνεται με φυσικό τρόπο. Η συγκομιδή ξεκινά από τον Νοέμβριο και διαρκεί μέχρι τον Ιούνιο.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Κάθε Μάιο: Φεστιβάλ Φράουλας στη Δερύνεια. Οι διοργανωτές του φεστιβάλ προσφέρουν φρέσκιες φράουλες, χυμό φράουλας, μαρμελάδα, ζαχαρωτά, λικέρ, παγωτό φράουλας κ.α.

Ζήσε την εμπειρία

• Φυτείες φράουλας Πανίκος Γιαννούκος: Τηλ: +357 99640932, +357 23825491
• Φυτείες φράουλας Δώρος Καρπασίτης: Τηλ: +357 99622646

ΜΑΝΤΑΡΙΝΙΑ

Τα μανταρίνια καλλιεργούνται κυρίως στις περιοχές του Αρακαπά και της Διερώνας από την ομώνυμη ποικιλία του είδους, Citrus reticulata blanco, η οποία έχει προσαρμοστεί άριστα στο έδαφος και στις κλιματολογικές συνθήκες της ημιορεινής περιοχής του Αρακαπά. Τα μανταρίνια του Αρακαπά ξεχωρίζουν για το πλούσιο άρωμά τους και τη ζουμερή σάρκα τους. Ο φλοιός του είναι λείος, λεπτός και αφαιρείται εύκολα. Ωριμάζουν από τον Δεκέμβριο μέχρι τον Μάρτιο και καταναλώνονται είτε φρέσκα, είτε σε χυμούς, μαρμελάδες και λικέρ.

Σημειώστε την ημερομηνία:

Μάρτης: Φεστιβάλ μανταρινιού στο χωριό Διερώνα. Στο φεστιβάλ μπορείτε να απολαύσετε φρέσκα μανταρίνια αλλά και να δοκιμάσετε την εξαιρετική μανταρινάδα.

Ζήσε την εμπειρία

• «Γεύσεις Παράδοσης»: εργαστήρι στον Αρακαπά όπου η κυρία Χαρούλα Γεωργίου ειδικεύεται στα γλυκά του κουταλιού, τις μαρμελάδες και φυσικά τη μανταρινάδα. Τηλ: +357 25623262, +357 96529723, +357 99205161
• Κτήμα Αλκιβιάδη στη Διερώνα: Υπεύθυνη η κυρία Άντρη Αλκιβιάδη. Τηλ: +357 99361425. Στο εργαστήρι αυτό παρασκευάζονται γλυκά του κουταλιού, ζιβανία από απόσταξη μανταρινιών, μαρμελάδες, λικέρ, σκουός μανταρινιού και χαλβάς μανταρινιού. Επίσης φτιάχνουν προϊόντα απολέπισης σώματος από μανταρίνι.