Μέλισσες και κυψέλη

Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, οι μέλισσες και το μέλι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ανατροφή του θεού Δία. Η μητέρα του, η Ρέα, ακολούθησε τη συμβουλή των γονιών της, της Γαίας και του Ουρανού, να γεννήσει τον Δία μακριά από τον Κρόνο, τον σύζυγό της, που καταβρόχθιζε τα παιδιά τους για να αποφύγει τον χρησμό που προέβλεπε πως ένα από αυτά θα έβαζε τέλος στη βασιλεία του. Έτσι, η Ρέα γέννησε τον Δία στο Δικταίο Σπήλαιο της Κρήτης και εμπιστεύτηκε την προστασία και την ανατροφή του στις νύμφες Αμάλθεια και Μέλισσα, κόρες του βασιλιά της Κρήτης, Μελισσέα. Η Μέλισσα φρόντισε με ιδιαίτερη προσοχή τον Δία και τον τάισε μέλι για να μεγαλώσει πιο γρήγορα και να γίνει δυνατός. Ο Δίας λάτρευε το μέλι και ένα από τα ονόματά του ήταν στην πραγματικότητα «Μελιτεύς» προς τιμήν της τροφού του Μέλισσας. Όταν όμως ο Κρόνος ανακάλυψε τον ρόλο της Μέλισσας στην ανατροφή του Δία, εξοργίστηκε και τη μεταμόρφωσε σε γαιοσκώληκα. Ο Δίας τη λυπήθηκε και τη μεταμόρφωσε ξανά, αυτή τη φορά σε μέλισσα.

Ο Ρωμαίος φιλόσοφος Πλίνιος περιέγραψε το μέλι ως «ιδρώτας των ουρανών και σάλιο των άστρων», ενώ ο μεσαιωνικός συγγραφέας και ποιητής Τσόσερ (Chaucer) ήταν από τους πρώτους που χρησιμοποίησε τη φράση «εργατικός σαν μέλισσα». Από τα αρχαία χρόνια, ο άνθρωπος συνέδεσε τις μέλισσες με τις γενετικές δυνάμεις της ζωής. Το μέλι εκτιμήθηκε όχι μόνο για τη θρεπτική του αξία αλλά και για την χρήση του σε τελετουργίες και ιατρικές θεραπείες. Σήμερα γνωρίζουμε επιστημονικά ότι οι υγιείς μέλισσες είναι δείκτης ενός υγιούς περιβάλλοντος. Αυτοί οι «βιομηχανικοί εργάτες» ευθύνονται για το 80% της επικονίασης των λουλουδιών, κάτι που είναι απαραίτητο για την συνέχεια της τροφικής αλυσίδας και τη διατήρηση της ζωής στη Γη.

Οι μέλισσες δεν είναι απλώς έντομα. Είναι εκπληκτικά μικρά θαύματα της φύσης.

Οι μέλισσες παράγουν το πολύτιμο μέλι τους από το νέκταρ των ανθισμένων φυτών. Το χρώμα, η γεύση, το άρωμα και η υφή του διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τα λουλούδια που συχνάζουν. Έτσι, το θυμαρίσιο μέλι διαφέρει πολύ από εκείνο που προέρχεται από λεβάντα. Προτού η ζάχαρη γίνει ευρέως διαθέσιμη τον δέκατο έκτο αιώνα, το μέλι ήταν η κύρια φυσική γλυκαντική ουσία στον κόσμο. Η αρχαία Ελλάδα και η Σικελία αποτελούσαν μερικά από τα πιο γνωστά ιστορικά κέντρα παραγωγής μελιού. Γραπτές μαρτυρίες επιβεβαιώνουν ότι η Κύπρος παρήγαγε μέλι από τα αρχαία χρόνια. Τα πρώτα ακριβή ποσοτικά στοιχεία για τη μελισσοκομία είναι του 1894 και δείχνουν ότι στο νησί υπήρχαν περίπου 500.000 μελίσσια. Ωστόσο, κατά το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα, η μελισσοκομία γνώρισε σημαντική πτώση φτάνοντας μόλις τα 23.000 μελίσσια. Σε μια προσπάθεια για να αντιστρέψουν την κατάσταση, οι κυπριακές αρχές εισήγαγαν σύγχρονες ξύλινες κυψέλες στο νησί, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για την μελισσοκομία.

Η εισαγωγή της ξύλινης κυψέλης με κινητά πλαίσια, που ήταν πιο παραγωγική και ευκίνητη, αντικατέστησε τους παραδοσιακούς πήλινους σωλήνες, τα γνωστά τζιβέρτια, που χρησιμοποιούνταν παλιά.

Η διαδρομή «Μέλισσες και Κυψέλη» θα σας οδηγήσει μέσα σε περιοχές όπου ανθεί η κυπριακή μελισσοκομία, εκεί όπου βρίσκονται οι περισσότερες κυψέλες και παράγεται μεγάλο μέρος του μελιού του νησιού. Εδώ, μπορείτε να ανακαλύψετε τη μαγεία της διαδικασίας συγκομιδής του μελιού, ίσως να γίνετε μελισσοκόμος για μια μέρα ή να φτιάξετε τα δικά σας κεριά από αγνό κερί μέλισσας. Δοκιμάστε διαφορετικές ποικιλίες μελιού, λιχουδιές φτιαγμένες με μέλι, γνωρίστε τους ανθρώπους που αφιερώνουν την ζωή τους στις μέλισσές και βοηθήστε τους να κρατούν τις μελισσούλες μας χαρούμενες και ευτυχισμένες!

Πηγαίνετε σε ένα από τα φεστιβάλ αφιερωμένα στη μέλισσα και το μέλι και είμαστε σίγουροι ότι δεν θα χάσετε…

Από την αρχαιότητα, οι μέλισσες θεωρούνταν σύμβολα πλούτου, καλής τύχης και ευημερίας. Πίστευαν ότι φέρνουν ευλογία και ευημερία, γι’ αυτό και υπήρχαν γούρια σε σχήμα μέλισσας. Οι μέλισσες κοσμούν οικόσημα πολλών ευγενών οικογενειών, αλλά και εμβλήματα ιδιωτικών ή κρατικών οργανισμών και ιδρυμάτων, καθώς στη γλώσσα της εραλδικής, η μέλισσα συμβολίζει την σκληρή δουλειά.

Ακόμα και ο γνωστός όρος «μήνας του μέλιτος» έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Μετά το γάμο, το ζευγάρι εφοδιαζόταν για ένα ολόκληρο μήνα με υδρόμελι (κρασί φτιαγμένο από μέλι) προκειμένου να διασφαλιστεί η ευτυχία και η γονιμότητα του γάμου.

Κάθε αποικία μελισσών έχει το δικό της ξεχωριστό άρωμα, έτσι ώστε να επιτρέπει στα μέλη της να αναγνωρίζουν το ένα το άλλο. Κάθε μέλισσα διαθέτει 170 υποδοχείς όσφρησης, μια ικανότητα που της χαρίζει εξαιρετικά ανεπτυγμένη αίσθηση όσφρησης! Με αυτήν μπορούν να επικοινωνούν μέσα στην κυψέλη και να αναγνωρίζουν διαφορετικούς τύπους λουλουδιών.

Η ζωή μιας εργάτριας μέλισσας είναι σύντομη αλλά εντυπωσιακά παραγωγική. Ζει μόλις πέντε έως έξι εβδομάδες, όμως μέσα σε αυτό το μικρό διάστημα καταφέρνει να δημιουργήσει περίπου το ένα δωδέκατο του κουταλιού του γλυκού πολύτιμο μέλι. Η βασίλισσα αντίθετα, μπορεί να ζήσει έως και πέντε χρόνια. Η πιο πολυάσχολη περίοδος της είναι οι καλοκαιρινοί μήνες, όταν γεννά έως και 2.500 αυγά την ημέρα!

Η γεύση και το άρωμα του μελιού καθορίζονται από τα λουλούδια που επισκέπτονται οι μέλισσες και από τα οποία παίρνει το νέκταρ. Οι μέλισσες προτιμούν το μπλε χρώμα και γι’ αυτό το λόγο έλκονται από άνθη όπως η λεβάντα και το δεντρολίβανο.

Οι μέλισσες έχουν μια εκπληκτική ταχύτητα πτήσης. Πετάνε με ταχύτητα περίπου 25 χλμ την ώρα και χτυπούν τα φτερά τους 200 φορές το δευτερόλεπτο.

Μικρή συμβουλή: αν θέλετε να προσελκύσετε περισσότερες μέλισσες στον κήπο σας, φυτέψτε περισσότερα πολύχρωμα λουλούδια.