blog header

Blog

Κολότζια

«Μόλις οι δράκοι αποκοιμήθηκαν, ο Σπανός πήρε ένα μεγάλο κολότζι γεμάτο με σκούρο κόκκινο κρασί και το ακούμπησε στο κρεβάτι του, κάτω από την κουβέρτα. Λίγο αργότερα, οι δράκοι ξύπνησαν και νομίζοντας ότι εκείνος ήταν ακόμα ξαπλωμένος, άρχισαν να κτυπούν και να γρονθοκοπούν τα σκεπάσματα, αποφασισμένοι να τον σκοτώσουν. Τα χτυπήματα έσπασαν το κολότζι και το κόκκινο κρασί χύθηκε…».

Τα κολότζια ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των χωρικών στην Κύπρο, έχοντας πολλές και ποικίλες χρήσεις. Και σε αυτό αναφερόμαστε στο παρόν άρθρο. Κι αν θέλετε να διαβάσετε ολόκληρη την περιπέτεια του Σπανού και των Σαράντα Δράκων, δέστε το κείμενο της διαδρομής Precious Waters.

Το κολότζι, λαχανικό της οικογένειας των Κολοκυνθοειδών, κρέμεται από αναρριχητικά φυτά που στολίζουν συνήθως τις βεράντες αγροτικών σπιτιών και παραδοσιακών ταβερνών. Στα παλιά χρόνια, το χρησιμοποιούσαν ως πρακτικά δοχεία ή διακοσμητικά αντικείμενα.

Μόλις κοπούν από το φυτό, τα κολότζια περνούν από διάφορα στάδια επεξεργασίας πριν μετατραπούν ως δοχεία ή διακοσμητικά. Πρώτα, αφήνονται να αποξηραθούν σχολαστικά ώστε να αποκτήσουν το χαρακτηριστικό κίτρινο-καφέ τους χρώμα. Στη συνέχεια λειαίνεται και καθαρίζεται η εξωτερική τους επιφάνεια. Για την αφαίρεση των σπόρων από το εσωτερικό τους, τοποθετούνται κομμάτια γυαλί ή μυτερές πέτρες, τα οποία ανακινούνται συνεχώς. Αφού αδειάσουν οι σπόροι, περιχύνεται στο εσωτερικό τους ζεστή πίσσα πεύκου και ανακινείται μέχρι να απλώσει και να σχηματιστεί μια λεπτή στρώση στα τοιχώματα. Με τον τρόπο αυτό κλείνουν οι πόροι του κολοτζιού.

Έπειτα ακολουθεί η διακόσμηση, η οποία γίνεται με κοφτερό μαχαίρι, φτερό ή βελόνα. Τα σχέδια μπορεί να είναι απλά γεωμετρικά σχήματα ή πιο σύνθετες παραστάσεις εμπνευσμένες από την καθημερινή ζωή, την ελληνική μυθολογία, ή ακόμα από ζώα και ανθρώπινες φιγούρες. Ο χαράκτης στη συνέχεια απλώνει ένα μείγμα στάχτης και λαδιού ή μαύρων ελιών ή κάρβουνου σε όλη την επιφάνεια του κολοτζιού για να κάνει τα εγχάρακτα σχέδια πιο εμφανή.

Για εκατοντάδες χρόνια τα κολότζια καθαρίζονταν και ετοιμάζονταν με αυτόν τον παραδοσιακό τρόπο για να χρησιμοποιηθούν ως δοχεία υγρών. Οι αγρότες και οι βοσκοί τα γέμιζαν με νερό και τα μετέφεραν στη βούρκα τους (τσάντα από δέρμα κατσίκας) για τις καθημερινές τους ανάγκες. Όσα κολότζια είχαν ίσιο λαιμό και στρογγυλό σώμα χρησίμευαν ως δοχεία νερού ή κρασιού, ενώ τα μικρότερα κολότζια τα χρησιμοποιούσαν οι κυνηγοί για να μεταφέρουν το μπαρούτι τους.

Σε άλλες περιπτώσεις, τα κολότζια γίνονταν αποθηκευτικοί χώροι για τα μαχαιροπήρουνα, ανοίγοντας μια τριγωνική τρύπα στο πλαϊνό μέρος της επιφάνειάς τους. Επιπρόσθετα, τα μετάτρεπαν σε κουτάλες για την μπουγάδα ή για να παίρνουν κρασί από το πιθάρι και σε αυτές τις περιπτώσεις η τρύπα ανοιγόταν κατά μήκος. Σήμερα, τα όμορφα διακοσμημένα κολότζια χρησιμοποιούνται ως βάζα ή βάσεις για αμπαζούρ.

ploumisto kolotzi

Το νεροκόλοκο, που ονομάζεται «κολότζι» ή «βλασσίν» (φλασκί) στη διάλεκτό μας, έχει αφήσει το αποτύπωμά του σε φράσεις και ιδιωματισμούς μας. Για παράδειγμα, η φράση «Είσαι κόλοκος/κολότζι» σημαίνει ότι κάποιος είναι ανόητος, έχει άδειο κεφάλι όπως ένα κολότζι. Η έκφραση «εσπάσαν τα κολότζια τους» αναφέρεται σε σπασμένα κολότζια κρασιού και σημαίνει ότι δεν πέτυχε το προξενιό έτσι οι κόρες θα παραμείνουν ανύπαντρες. Όταν κάποιος χάσει το χρώμα του, λέμε ότι «έγινε κίτρινος όπως το βλασσίν» ή «εβλάσσιασεν». Τέλος, αν κάποιος διψά πολύ ή πίνει πολύ νερό τον λέμε κολοτζιά γιατί αυτό το φυτό χρειάζεται μεγάλη ποσότητα νερού για να αναπτυχθεί.

Μπορείτε να αγοράσετε διακοσμημένα κολότζια από καταστήματα σουβενίρ ή κέντρα χειροτεχνίας. Αν σας αρέσουν οι δημιουργικές δραστηριότητες, μπορείτε να λάβετε μέρος σε ένα βιωματικό εργαστήριο της διαδρομής Heartland of Legends και να διακοσμήσετε το δικό σας προσωπικό κολότζι.

 

Επισκεφτείτε:

Μουσείο Πλουμιστού Κολοτζιού
Χωριό Κάμπος – Επαρχία Λευκωσίας
Τηλ: +357 22942450 φ/δ Φούλλα Παπαδοπούλου

Ζήσε την εμπειρία

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit sed.

Follow us on
X