H γεύση έχει την ικανότητα να αφυπνίζει αναμνήσεις της παιδικής μας ηλικίας με χρώματα, αρώματα και γαστρονομικές απολαύσεις. Μία από τις ομορφότερες αναμνήσεις μου είναι οι καλοκαιρινές σχολικές διακοπές που περνούσα για μεγάλο χρονικό διάστημα στο χωριό της θείας μου, στους πρόποδες του καταπράσινου δάσους του Τροόδους. Η θεία μου μάς καλωσόριζε πάντα με ένα κομμάτι γλυκό περγαμόντο, το οποίο σέρβιρε με ένα ντελικάτο ασημένιο πιρουνάκι μαζί με ένα ποτήρι δροσερό νερό. Ακόμα και σήμερα αναπολώ την γεύση που άφηνε στο στόμα μου, την γλυκιά μυρωδιά των λουλουδιών και την γεύση από την τραγανή φλούδα του περγαμόντου. Η γεύση και η μυρωδιά του περγαμόντο συνεχίζουν μέχρι και σήμερα να με ταξιδεύουν πίσω στις ανέμελες καλοκαιρινές διακοπές των παιδικών μου χρόνων.

Εμείς οι Κύπριοι φημιζόμαστε για την ζεστή φιλοξενία μας και πάντα καλωσορίζουμε τον επισκέπτη στο σπίτι μας με μια πλούσια ποικιλία φαγητών και ποτών. Ωστόσο, σε κάθε κυπριακό παραδοσιακό σπίτι υπάρχουν πάντοτε τα περίφημα γλυκά του κουταλιού, τα οποία είναι φρούτα διατηρημένα σε σιρόπι και η ιστορία τους χάνεται στα βάθη της αρχαιότητας.

Για αιώνες, η συντήρηση των φρούτων και λαχανικών αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της παραγωγικής διαδικασίας. Ήταν ο μόνος τρόπος για να διατηρηθούν φρέσκοι οι καρποί της συγκομιδής για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, οι πιο διαδεμένες μέθοδοι συντήρησης περιλάμβαναν την αποξήρανση των φρούτων και λαχανικών στον ήλιο, καθώς και τη συντήρηση τους σε μέλι ή μελάσα σταφυλιού (πετιμέζι). Συνήθως, τα φρούτα έβραζαν προηγουμένως πριν τοποθετηθούν στο μέλι ή το πετιμέζι.

Η παρασκευή των γλυκών του κουταλιού είναι παρόμοια με εκείνη της μαρμελάδας. Στην αρχή τα φρούτα σιγοβράζουν σε νερό και ζάχαρη, σε χαμηλή φωτιά, για αρκετές ώρες ή ακόμα και μέρες, μέχρι να δέσει το σιρόπι. Όταν το γλυκό είναι έτοιμο και έχει κρυώσει τελείως, αποθηκεύεται σε αποστειρωμένα βαζάκια. Αν το σιρόπι έχει σταθεροποιηθεί σωστά, δεν χρειάζεται ψύξη και τα γλυκά μπορούν να διατηρηθούν για μήνες. Ίσως αναρωτιέστε πώς είναι δυνατόν κάτι σκληρό όπως τα καρύδια μπορεί να γίνει γλυκό. Η απάντηση βρίσκεται στον χρόνο συγκομιδής: τα καρύδια μαζεύονται άγουρα όταν είναι ακόμα μαλακά και πράσινα, πριν ωριμάσουν και σκληρύνουν. Ωστόσο, μετά τη διαδικασία της συντήρησης, τα καρύδια θα μαυρίσουν αποκτώντας την χαρακτηριστική τους όψη.

Όταν καταναλωθούν τα γλυκά του κουταλιού, πάρτε το υπόλοιπο του σιροπιού που περίσσεψε στο βαζάκι και αξιοποιήστε το με πολλούς άλλους τρόπους: περιχύστε το πάνω σε ένα σπιτικό παγωτό με ξηρούς καρπούς, σιροπιάστε ένα παντεσπάνι, χρησιμοποιήστε το στο χριστουγεννιάτικο σας κέικ για να δώσει περισσότερη γεύση και ανακατέψτε το στο γιαούρτι σας μαζί με ξηρούς καρπούς για ένα λαχταριστό πρωινό.

Όταν περίσσευαν φρούτα, ξηροί καρποί και λαχανικά οι νοικοκυρές φρόντιζαν να τα συντηρούν μέσα σε σιρόπι και να τα αποθηκεύουν μέσα σε βαζάκια, ώστε τίποτα να μην πάει χαμένο. Αυτή η μετατροπή των τροφίμων σε γλυκά του κουταλιού και μαρμελάδες έφερνε ένα επιπρόσθετο εισόδημα στα νοικοκυριά. Πολλά από αυτά τα γλυκά τα πουλούσαν σε τοπικά πανηγύρια. Με την πάροδο του χρόνου, οι γυναίκες προχώρησαν στη δημιουργία τοπικών συνεταιρισμών με σκοπό την προώθηση και ανάδειξη των τοπικών προϊόντων τους.

Τα γλυκά του κουταλιού συστήνονται στους χορτοφάγους και σε όσους προσέχουν την διατροφή τους. Δεν περιέχουν λιπαρά και έχουν λίγες θερμίδες σε σύγκριση με άλλα γλυκά.

Αν επισκεφθείτε την Κύπρο μην παραλείψετε να δοκιμάστε ένα γλυκό του κουταλιού, ειδικά το καρυδάκι, που θεωρείται ο βασιλιάς των κυπριακών γλυκών. Κατά μήκος της διαδρομής Heartland of Legends θα ανακαλύψετε χωριά που ειδικεύονται στην παρασκευή συγκεκριμένων ειδών γλυκών όπως το καρυδάκι το οποίο συναντούμε στην Τριμίκλινη και στο μοναστήρι του Αγίου Ηρακλειδίου στην επαρχία Λευκωσίας. Στα χωριά Αγρός και Δωρός λειτουργούν εργαστήρια που παρασκευάζουν γλυκά του κουταλιού, όπου μπορείτε να παρακολουθήσετε την διαδικασία παρασκευής τους, να δοκιμάσετε και να αγοράσετε το αγαπημένο σας γλυκό.

Εάν θέλετε πραγματικά να περιποιηθείτε τους καλεσμένους σας με ένα κυπριακό τρόπο τότε φροντίστε να πάρετε μαζί σας διάφορα κυπριακά γλυκά του κουταλιού. Για μια ολοκληρωμένη εμπειρία, αγοράστε επίσης και τα χαρακτηριστικά ασημένια πιρουνάκια ώστε να τα σερβίρετε με τον παραδοσιακό τρόπο.

Καλή απόλαυση!