Heartland Τέχνη και Χειροτεχνία

Η κυπριακή γη κρύβει στα σπλάχνα της τόνους χαλκού. Ήταν η μεγαλύτερη παραγωγός και εξαγωγέας χαλκού από την αρχαιότητα. Οι εντυπωσιακοί σωροί από σκωρίες μαρτυρούν τη μεγάλη μεταλλευτική δραστηριότητα των αρχαίων Κυπρίων. Η Κύπρος έδωσε το όνομά της στον χαλκό. Στη ρωμαϊκή περίοδο, ο χαλκός ήταν γνωστός ως «Aes Cyprium» που σημαίνει «ο χαλκός της Κύπρου». Με τον καιρό το όνομα συντομεύτηκε σε Cyprium και στη συνέχεια μετονομάστηκε σε cuprum (χαλκός).

Εξερευνήστε τα εγκαταλειμμένα ορυχεία χαλκού που βρέθηκαν στα χωριά Μαθιάτη, Σία και Αγία Βαρβάρα. Θαυμάστε τα φωτεινά κίτρινα και καφέ χρώματα του εδάφους (gossans), τυπικoί χρωματισμοί των περιοχών που υπάρχει μεταλλοφορία χαλκού ή προσπαθήστε να εντοπίσετε μικρές πέτρες που μοιάζουν με κρυστάλλους (γύψος) που σχηματίζονται φυσικά σε βραχώδεις σχηματισμούς. Το πιο εντυπωσιακό όμως από όλα είναι το ορυχείο χαλκού Σκουριώτισσας, το οποίο είναι ίσως το αρχαιότερο σε λειτουργία ορυχείο χαλκού στον κόσμο, που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση, από το χωριό Κατύδατα. Εκεί, στο Μουσείο Μεταλλευτικής Κληρονομιάς αποκαλύπτεται πως οι αρχαίοι Κύπριοι ήταν έμπειροι μεταλλωρύχοι και επιδέξιοι μεταλλουργοί. Επίσης, επισκεφθείτε το Γεωπάρκο Τροόδους που φιλοξενεί εκθέματα των εγκαταλειμμένων ορυχείων Αμιάντου και Χρωμίτη, κακθώς και αναπαραστάσεις αρχαίου πυρομεταλλουργικού κλίβανου για την παραγωγή χαλκού. Τα περισσότερα πρώιμα μπρούντζινα και χάλκινα αντικείμενα ήταν όπλα ή εργαλεία. Την εξέλιξη της μεταλλουργίας μπορεί κανείς να την δει στο Κυπριακό Μουσείο στη Λευκωσία.

Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, οι Κύπριοι δεν σταμάτησαν ποτέ να χρησιμοποιούν τον χαλκό για οικιακά και εκκλησιαστικά εργαλεία. Ο Καζαντζής ήταν ο τεχνίτης που επεξεργαζόταν τον χαλκό και κατασκεύαζε καζάνια, μαγειρικές κατσαρόλες, τηγάνια και τζίσβεδες (μπρίκια). Για να είναι ασφαλή στη χρήση, όλα αυτά τα οικιακά εργαλεία γυαλίζονταν εσωτερικά με κασσίτερο αφού τα οξείδια του χαλκού είναι δηλητηριώδη. Επισκεφτείτε οποιοδήποτε Μουσείο Λαϊκής Τέχνης σε όλο το νησί για να εξοικειωθείτε με αυτά τα αντικείμενα ή ακόμα καλύτερα, στα χωριά της διαδρομής Heartland of Legends θα δείτε γυναίκες να ανακατεύουν το γάλα μέσα στο χαρτζί (μεγάλο χάλκινο καζάνι) για να φτιάξουν χαλούμι. Τα μεγάλα χάλκινα καζάνια ήταν απαραίτητα επίσης για την απόσταξη ζιβανίας. Πηγαίνετε στο τοπικό καφενείο και παραγγείλετε έναν αχνιστό κυπριακό καφέ. Ο Καφετζής (ο ιδιοκτήτης του καφενείου) εξακολουθεί να χρησιμοποιεί χάλκινο τζισβέ (μπρίκι) για να φτιάξει τον καφέ. Θα βάλει τον τζισβέ στην άμμο του ουτζακιού (χόβολη), θα το ανακατέψει αργά μέχρι ο καφές να φουσκώσει και να σας τον σερβίρει με ένα ποτήρι δροσερό νερό.